Publicatie in Mail & Express Review

Cover MERHet is een paar maanden geleden dat ik mocht afstuderen met mijn scriptie over de borging van publieke belangen in de postsectoren van Nederland, het Verenigd Koninkrijk en Nieuw-Zeeland: “Een stap in de toekomst met een been in het verleden”. Vakblad Mail&Express Review bleek interesse te hebben om een artikel te publiceren naar aanleiding van de bevindingen in mijn onderzoek. Dat deed het in de maarteditie van 2014. Lees het hieronder!

Klik hier voor het artikel in pdf.

De toekomst van post

“Post is not going to stay in its current form forever. It will take on a new form and have a new core – either that or it will gradually die.”

Dinsdag heb ik aan de afdeling International van New Zealand Post, waar ik momenteel stage loop, de resultaten van mijn scriptieonderzoek gepresenteerd. Hierbij lag de nadruk op de verschillen in de borging van publieke belangen tussen Nieuw-Zeeland, Nederland en het Verenigd Koninkrijk, en de specifieke problemen waar de drie postmarkten, in mijn opinie, mee te maken hebben/krijgen. Daarnaast is er ook een gemene deler, namelijk: de dalende postvolumes en de daarmee samenhangende noodzaak om de dienstverlening te moderniseren. Alleen door te innoveren kunnen PostNL, New Zealand Post en Royal Mail ook een duurzame toekomst tegemoet gaan.

Over de manier waarop geïnnoveerd moet worden verschillen de meningen. Het afgelopen jaar heb ik het voorrecht gehad om met meer dan 25 personen te spreken over de postmarkt van zijn of haar land, en enkelen hebben interessante toekomstvisies hierop gepresenteerd.

– Is het beroep van postbode aan het uitsterven? Eén geïnterviewde vergeleek de postbode met de persoon die vroeger over straat liep om ‘s avonds de straatlantaarns aan te steken. Dat beroep bestaat uiteraard niet meer door de komst van elektriciteit; kan over afzienbare tijd door de komst van digitale communicatiemiddelen misschien hetzelfde worden gezegd over het beroep van postbode?

– Moet iedereen in de toekomst naar de supermarkt om daar brieven op te halen omdat bezorging aan huis te duur wordt?

– Zal post op relatief korte termijn niet meer apart door een postbode bezorgd worden, maar opgaan in telegram- en koeriersdiensten…

– …of wordt de post meegenomen door de pakketbezorger, aangezien de pakkettenmarkt wel sterk groeiende is?

– Hadden postbedrijven niet een internetprovider moeten kopen om op die manier de stromen van digitale en fysieke communicatie te kunnen integreren? Moeten ze dat alsnog doen, wellicht?

– In de verdere toekomst: wat betekent 3D-printen voor de toekomst van post- en pakketbezorging? Moeten postbedrijven hierin investeren om ontwikkelingen voor te zijn?

Het zijn belangrijke vragen in de toekomst van postbezorging. Hoewel postbedrijven het imago hebben van een geitenwollensokkenorganisatie, blijkt er zeer veel dynamiek en innovatie in de postmarkt te zitten. Weliswaar niet van nature, maar uit noodzaak: de traditionele core-business van postorganisaties wordt immers bedreigd.

Kleinere stappen naar de toekomst zijn al gezet. Denk aan het onbemande punt waar je 24/7 een pakket kunt ophalen (Nederland, Nieuw-Zeeland). Op deze manier kunnen de hoge kosten bij bezorgingen terwijl er niemand thuis is worden voorkomen; dit soort kleine innovaties vergroten dus niet alleen de service voor klanten, maar zorgen ook voor een grotere efficiëntie. Daarnaast proberen postbedrijven ook de smartphone-technologie in hun voordeel in te zetten.

In brede zin is de opdracht dus duidelijk: zet die stap in de toekomst. Zie technologie niet langer alleen als een bedreiging voor je traditionele business, maar probeer deze in je voordeel in te zetten. Er zijn immers ook kansen:

– E-commerce is booming. Via internet kunnen producten wereldwijd worden besteld en bezorgd – waardoor er voor postorganisaties grote kansen liggen.

– Markten worden steeds internationaler waardoor ook uitbreiding over de grens voor sommige postorganisaties kansen kan bieden. Austria Post is hiervan een uitstekend voorbeeld; de Oostenrijkers proberen een grotere positie op de Oost-Europese markt te veroveren.

Al deze ontwikkelingen maken mijn scriptie maatschappelijk gezien erg relevant, hoewel deze niet direct raken aan mijn onderzoek over publieke belangen. Wel zijn deze ontwikkelingen tekenend voor de veranderlijkheid van publieke belangen (1, 2): mensen zullen in de toekomst iets anders verwachten van post dan dat ze nu doen, en verwachten nu iets anders dan dat ze in het verleden hebben gedaan. Dat door technologische middelen deze veranderingen in een stroomversnelling zijn geraakt, maakt de postmarkt tot een competitieve, innovatieve en dynamische markt. Veel meer dan het geitenwollensokkenimago doet vermoeden.

(N.B.: niet iedereen is ervan overtuigd dat de traditionele poststroom, de brief, zal verdwijnen: “It’s like we still have radio, even after television and internet; it’s still there. And I think post will be the same. It’s always gonna be there.” Echter, zelfs de meest verstokte, conservatief denkende persoon, zal moeten toegeven dat innovatie belangrijk is voor het voortbestaan van de postmarkt.)

Hijsen van hobbits op hoofdgebouw New Zealand Post

Toegegeven, de metersgrote afbeelding van Bilbo (die van De Hobbit, toch?) en de levensgrote hobbits op de gevel van het hoofdkantoor van New Zealand Post zijn sinds vorige week verwijderd. Met andere woorden: wat op dit filmpje gebeurt, heb ik dus niet in levenden lijve kunnen aanschouwen. Althans, de aanwezigheid van de hobbits op het gebouw wel, maar niet het moment dat ze omhoog werden gehesen. Eén en ander is gebeurd ter promotie van de speciale Hobbit-postzegels die New Zealand Post heeft laten drukken ter ere van het uitkomen van De Hobbit (voor het overzicht van de zegels klik HIER en HIER), het nieuwe filmische meesterwerk van Nieuw-Zeelandse bodem. Het hijsen van de hobbits op het hoofdgebouw van New Zealand Post moest uiteraard op film worden vereeuwigd en worden opgeladen naar YouTube – inclusief episch achtergrondmuziekje, want het hijsen was episch. Niet alleen ter vermaak, maar ook ter lering over het hoofdgebouw waar ik tijdens mijn stage dagelijks verblijf, het onderstaande filmpje op dit persoonlijke blog. Om het persoonlijk te houden.

Het succes van de verzelfstandiging van New Zealand Post

‘The former Post Office was described by a number of people who travelled the world as a third world postal administration.’ (Barry Evans, New Zealand Post Letters Group Manager, achterkant van het boek Reining in the Dinosaur (Smith, 1997)).

smith_-_dinosourHalverwege de jaren tachtig stelde de toenmalige Post Office van Nieuw-Zeeland niets voor. Het was een organisatie die als loser werd beschouwd en geen kansen op succes werd toebedeeld. Inderdaad: een postbedrijf vergelijkbaar met die in derdewereldlanden. Tien jaar later was het een van de beste postbedrijven van de wereld en ook een succesverhaal in Nieuw-Zeeland zelf. New Zealand Post werd zelfs ‘Company of the Year’ van 1994 met de volgende omschrijving: ‘Even by international standards New Zealand Post provides perhaps the most efficient and inexpensive postal service in the world.’ (Smith, 1997, p. 11)

De state-owned enterprise
Het boek Reining the dinosaur (Smith, 1997) omschrijft deze transformatie tot in detail. De transformatie vindt haar oorsprong in de verandering van Post Office, een direct onderdeel van de overheid, naar New Zealand Post, een state-owned enterprise (SOE). In principe houdt dit in dat het bedrijf volledig verzelfstandigd werd maar nog wel voor 100% in overheidshanden is gebleven. De verantwoordelijkheden van SOE’s staan omschreven in de State Owned Enterprises Act van 1986, die werd opgesteld in het licht van grote overheidsveranderingen en de start van de verzelfstandigingsbeweging. (Niet alleen New Zealand Post werd verzelfstandigd; dit gold voor vele organisaties die ook zelfstandig en commercieel zouden kunnen opereren. In totaal werden 34 bedrijven tussen 1986 en 1999 geheel of gedeeltelijk verkocht, zoals NZ Steel, Air New Zealand, the Bank of New Zealand, NZ Rail en Telecom (Crew & Kleindorfer, 2003, p. 184).) SOE’s moeten net zo winstgevend en efficiënt opereren als vergelijkbare bedrijven die niet in handen van de overheid zijn, moeten een goede werkgever zijn en moeten een organisatie zijn die gevoel voor sociale verantwoordelijkheid uitdraagt (State Owned Enterprises Act 1986, Art. 4, Lid 1). Vooral de eerste bepaling is van belang: dit houdt namelijk in dat New Zealand Post wettelijk verplicht is om winstgevend te blijven.

Modernisering in hoog tempo
De slechte staat van het postbedrijf, dat zonder veranderingen in 1987-1988 richting een verlies van NZ$40 miljoen zou zijn gegaan, vormde in combinatie met de financiële crisis die in dat jaar toesloeg de belangrijkste reden voor de overheid om over te gaan op de oprichting van de SOE New Zealand Post (Smith, 1997, p. 11-32). Dit bouwde voort op de aanbevelingen van de Mason-Morris Review uit 1986, een onderzoek over de toekomst van het postbedrijf in Nieuw-Zeeland. Tegelijkertijd werd de overheid gedwongen om zwart op wit vast te stellen hoe de postsector gereguleerd diende te worden: in de Postal Services Act van 1987 werden zodoende de eerste stappen richting liberalisering van de markt gezet. Het monopolie op brieven werd verlaagd tot 500 gram of minder en transportkosten van NZ$1.75 of minder. Ten slotte werd de overheidssubsidie op het postbedrijf stopgezet (Crew & Kleindorfer, 2001, p. 260). Bovendien werden de telecommunicatietak en postbank van New Zealand Post afgescheiden; ook deze bedrijven werden SOE’s (en zouden later geprivatiseerd worden). In tegenstelling tot financiële moeilijkheden die hieruit voort hadden kunnen vloeien – de organisatie verloor een kwart van haar inkomsten -, stimuleerde het juist om het roer radicaal om te gooien. ‘When you know you’re going to lose 25 per cent of your revenue in a very short period of time, you’ve got to do radical things and do them quickly’, aldus toenmalig CEO Harvey Parker in Reining the dinosaur (Smith, 1997, p. 69). Een derde van de postkantoren, de 432 niet-rendabele in rurale gebieden, werd gesloten (overigens met volksoproer als gevolg) en het moderniseringsproces werd in hoog tempo in gang gezet (Crew & Kleindorfer, 2001, p. 260; Smith, 1997, p. 8). Na het eerste jaar als SOE boekte New Zealand Post een ongelofelijke winst van NZ$72,1 miljoen, waar in het oude organisatiemodel nog werd uitgegaan van een recordverlies (Smith, 1997, p. 11).

Het succesverhaal
Na de succesvolle lancering van New Zealand Post werd in 1989 de eerste Deed of Understanding tussen het postbedrijf en de overheid afgesloten en een jaar later werd het monopolie verlaagd tot 200 gram met kosten van NZ$0.80 (Crew & Kleindorfer, 2001, p. 260). New Zealand Post bleef uiteindelijk zo succesvol, de volumes bleven stijgen en de winsten bleven binnenstromen, dat in 1995 werd besloten tot verlaging (!) van de postzegelprijs van NZ$0.45 naar NZ$0.40, omdat het bedrijf anders te boek zou komen te staan als extra belastingpotje voor de overheid. New Zealand Post was het eerste postbedrijf van de wereld dat dit in recente tijden heeft gedaan (Smith, 1997, p. 11). Bovendien werd de ‘rural delivery fee’, die enkele jaren eerder was ingesteld, afgeschaft, en werd in 1996 een ‘gratis postdag’ georganiseerd, waarop iedereen gratis post kon verzenden. Na tien jaar als SOE waren de postvolumes met 64 procent toegenomen, de personeelskosten gedaald van 73% naar 51% van de totale kosten en was de productiviteit gestegen met 121 procent (Smith, 1997, p. 11). Tussen 1999 en 2007 zijn de inkomsten verder gestegen, met maar liefst 55 procent; het commerciële succes heeft zich dus gecontinueerd (Dieke, Niederpruem & Campbell, 2008, p. 95).

Dus?
Het zijn mijlpalen waaruit het succes van de SOE New Zealand Post doorschijnt en het succes van de verzelfstandiging van het postbedrijf blijkt. Inmiddels heeft overigens ook New Zealand Post te kampen met grote veranderingen op de postmarkt als gevolg van de digitalisering van de samenleving en communicatiestromen, waardoor veranderingen aan het serviceniveau ook in Nieuw-Zeeland onvermijdelijk lijken. Als state-owned enterprise functioneert het echter nog altijd naar behoren.

Deze blogpost is gebaseerd op een paragraaf uit mijn scriptie

Bronnen:

Crew, M.A., & Kleindorfer, P.R., (2003). Postal privatization in the United States [Electronic version]. In D. Parker en D. Saal (red.), International handbook on Privatization (pp. 187-205) Cheltenham: Edward Elgar.

Dieke, A.K., Niederpruem, A., & Campbell, J.I., (2008). Study on Universal Postal Service and the Postal Monopoly. Appendix E: Universal Service and Postal Monopoly in Other Countries. Vinddatum 9 september, op http://www.prc.gov/PRC-DOCS/library/USO%20Appendices/Appendix%20E.PDF.

Smith, V., (1997). Reining in the Dinosaur. The story behind the remarkable turnaround of New Zealand Post. Wellington, Nieuw-Zeeland: New Zealand Post.